Influencer Reklam Kuralları: Markalar ve İçerik Üreticileri Nelere Dikkat Etmeli?

Bir influencer bir ürünü övdüğünde izleyici şunu bilmek ister: bu samimi bir tavsiye mi, yoksa ücretli bir iş birliği mi? Türkiye’de bu sorunun cevabını gizlemek yasak. Ticaret Bakanlığı’na bağlı Reklam Kurulu’nun 2021’de yayımladığı “Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz”, sosyal medyadaki reklamların nasıl yapılacağını ayrıntılı biçimde tarif ediyor.

Kılavuz kimleri kapsıyor?

Kılavuz, sosyal medya etkileyicilerinin tüketicilere yönelik tüm ticari reklam ve uygulamalarını kapsar. Sorumluluk yalnızca içerik üreticisinde değildir: reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları da kurallara uymakla yükümlüdür. Amaç, tanıtımların tüketiciyi yanıltmayacak biçimde şeffaf ve anlaşılır olmasıdır.

Temel kural: reklam, reklam olduğunu söylemeli

Ücret, ücretsiz ürün, indirim ya da başka bir menfaat karşılığında yapılan her paylaşımın reklam olduğu açık ve kolay fark edilir biçimde belirtilmelidir. Bunun için #reklam, #işbirliği, #sponsor gibi etiketler ya da “Bu paylaşım … ile ücretli iş birliği içerir” gibi açık ifadeler kullanılır. Etiketi onlarca etiketin arasına gizlemek ya da “devamını gör” bağlantısının arkasına koymak kurala uygun sayılmaz.

Etkileyicilerin yapamayacakları

• Denemedikleri bir ürünü denemiş gibi gösteremezler.
• Bilimsel olarak kanıtlanmamış sağlık iddialarında bulunamazlar.
• Hekim, diş hekimi, veteriner ve eczacı gibi sağlık meslek mensuplarının sunduğu hizmetlerin reklamını yapamazlar.
• Görselde filtre ya da efekt kullanılmışsa ve bu, ürünün etkisine ilişkin algıyı değiştiriyorsa bunu belirtmek zorundadırlar.
• Bir ürünü kendileri satın almış gibi tarafsız tüketici izlenimi yaratamazlar.

Platforma göre reklam nasıl belirtilir?

• YouTube gibi video platformları: Reklam ilişkisi videonun başında ya da açıklama alanında, “devamını gör”e tıklamaya gerek kalmadan görünecek biçimde belirtilir.
• Instagram, Facebook ve X gönderileri: Açıklamada marka adıyla birlikte reklam etiketi ya da açık ifade yer alır.
• Hikâye gibi kısa süreli içerikler: Reklam ibaresi içerik yayında kaldığı sürece görünür olmalıdır.
• Podcast: Reklam ilişkisi yayının başında, ortasında ya da sonunda sözlü olarak açıklanır.

Markanın sorumluluğu

Reklam veren, birlikte çalıştığı influencer’ı kılavuz hakkında bilgilendirmek, kurallara uymasını istemek ve bunun için çaba gösterdiğini kanıtlayabilmek zorundadır. Bir ihlalde yalnızca içerik üreticisi değil, marka da yaptırımla karşılaşabilir. Reklam Kurulu, mevzuata aykırı reklamlar için durdurma ve idari para cezası kararı verebiliyor; ceza tutarları her yıl güncelleniyor.

Markalar için kısa kontrol listesi

• İş birliği sözleşmesine reklam etiketi kullanma yükümlülüğünü yazın.
• İçerik yayınlanmadan önce metni ve etiketleri kontrol edin.
• Ürünün gerçekten denenmesini sağlayın, kanıtlanamayan iddiaları metinden çıkarın.
• Sağlık, finans ve takviye ürünleri gibi hassas alanlarda ek mevzuatı inceleyin.
• Yayınlanan içeriğin ekran görüntülerini ve yazışmaları saklayın.

Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel metin ve ayrıntılar için Ticaret Bakanlığı’nın resmi sitesindeki kılavuza bakmanızı öneririz. MCW Ajans’ta influencer iş birliklerini bu kurallara uygun biçimde planlıyor ve yürütüyoruz.